Για τους ασθενείς και το κοινό. > Ιατρικές καταστάσεις > Καρκίνος νεφρού
Search
Print Page
 
 
  Society
  Congress & Meetings
  Για τους ασθενείς και το κοινό.
  Membership
 
 

Καρκίνος νεφρού

          

Ελάχιστα επεμβατικές θεραπευτικές επιλογές
Περίληψη

Συχνότητα και παράγοντες κινδύνου
Συμπτώματα
Διάγνωση

- Βιοψία δια βελόνας

- Βιοψία εκπυρήνισης δια βελόνας

Αντιμετώπιση του καρκίνου του νεφρού

- RFA

- Κρυοθεραπεία

Αντιμετώπιση του προχωρημένου νεφροκυτταρικού καρκινώματος
- Αρτηριακός εμβολισμός

Χειρουργική επέμβαση

Χημειοθεραπεία

Βιολογική θεραπεία και ανοσοθεραπεία

Αντιμετώπιση των επιπλοκών του καρκίνου

- Αντιμετώπιση του άλγους

- Έλεγχος της αιμορραγίας

- Αντιμετώπιση της απόφραξης και της λοίμωξης οργάνων

-Αντιμετώπιση των αιματικών θρόμβων

Νέες θεραπείες για τον καρκίνο

- Μαγνητική θεραπεία

- Γονιδιακή θεραπεία

Βιβλιογραφία 

 

Ελάχιστα επεμβατικές θεραπευτικές επιλογές

Οι τεχνικές που διενεργούνται από επεμβατικούς ακτινολόγους χρησιμοποιούνται ολοένα και περισσότερο στη φροντίδα των ασθενών με καρκίνο. Αυτοί οι ειδικά εκπαιδευμένοι ιατροί χρησιμοποιούν την ακτινοβολία, το υπερηχογράφημα ή άλλες απεικονιστικές τεχνικές για την καθοδήγηση βελόνων, μικρών σωλήνων που ονομάζονται καθετήρες και μικροσκοπικών εργαλείων άμεσα στο σημείο που εντοπίζεται η νόσος. Οι τεχνικές της επεμβατικής ακτινολογίας για τους ασθενείς με καρκίνο περιλαμβάνουν νέες προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση, την ανακούφιση του άλγους και τη διάγνωση του καρκίνου χωρίς διενέργεια χειρουργικής βιοψίας.

 
Καρκίνος νεφρού - περίληψη 
 
Ο καρκίνος του νεφρού είναι η όγδοη πιο συχνή κακοήθεια στους άνδρες και η δέκατη στις γυναίκες. Ο συνηθέστερος τύπος καρκίνου του νεφρού είναι το νεφροκυτταρικό καρκίνωμα που σχηματίζεται στην επένδυση των νεφρικών σωληναρίων που διηθούν το αίμα και παράγουν τα ούρα. Περίπου το 85% των όγκων του νεφρού είναι νεφροκυτταρικά καρκινώματα. Όταν ο καρκίνος του νεφρού επεκτείνεται έξω από το νεφρό, μπορεί να ανευρεθεί σε γειτονικούς λεμφαδένες, στους πνεύμονες, στα οστά ή στο ήπαρ, καθώς και στον άλλο νεφρό.

Η χειρουργική αφαίρεση των όγκων που περιορίζονται στους νεφρούς προσφέρει την καλύτερη πιθανότητα για θεραπεία. Δυστυχώς, κάποιοι ασθενείς μπορεί να μην ανεχθούν τη χειρουργική επέμβαση, λόγω υποκειμένων ιατρικών καταστάσεων. Σε αυτήν την ομάδα ασθενών, οι ελάχιστα επεμβατικές θεραπείες υπό την καθοδήγηση ακτινοσκοπικών τεχνικών που διενεργούνται από επεμβατικούς ακτινολόγους, παρέχουν λιγότερο επεμβατική επιλογή. Αυτές οι θεραπείες επίσης παρέχουν πολύτιμα οφέλη στους ασθενείς με προχωρημένο μεταστατικό νεφροκυτταρικό καρκίνωμα. Τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα και η ακτινοβολία δεν είναι γενικά αποτελεσματικά στη θεραπεία του καρκίνου του νεφρού.
Συχνότητα και παράγοντες κινδύνου
 
Περισσότεροι από 30.000 Ευρωπαίοι κάθε χρόνο διαγιγνώσκονται με καρκίνο του νεφρού – πολλοί από τους οποίους δεν έχουν συμπτώματα. Τυπικά, οι πάσχοντες από καρκίνο νεφρού είναι άνω των 40 ετών και οι άνδρες προσβάλλονται δύο φορές συχνότερα από τις γυναίκες.

Άλλοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:
• Το κάπνισμα
• Την παχυσαρκία
• Την υψηλή αρτηριακή πίεση
• Τη μακροχρόνια αιμοκάθαρση
• Το σύνδρομο von Hippel-Lindau.
Συμπτώματα

Η συχνότητα του καρκίνου νεφρού αυξάνεται. Ευτυχώς, η διαθεσιμότητα μοντέρνας τεχνολογίας απεικόνισης έχει οδηγήσει στη συχνότερη ανίχνευση μικρών, ασυμπτωματικών όγκων που ειδάλλως δε θα ανιχνεύονταν. Συχνά, μικροί όγκοι δεν προκαλούν συμπτώματα και ανακαλύπτονται στην CT, στη MRI ή στο υπερηχογράφημα που διενεργούνται για κάποιον άλλο λόγο, όπως είναι οι τυπικές απεικονιστικές εξετάσεις (CT ή υπερηχογράφημα) στις οποίες υποβάλλονται οι ασθενείς όταν προσέρχονται στο τμήμα επειγόντων περιστατικών. Αυτοί οι μικροί όγκοι είναι συχνά καλύτεροι υποψήφιοι για μη χειρουργικές θεραπευτικές επιλογές. Τα συνήθη συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:
• Αίμα στα ούρα (αιματουρία).
• Άλγος στην πλάγια κοιλιακή χώρα που δεν υποχωρεί.
• Ψηλαφητή μάζα στην πλάγια κοιλιακή χώρα.
• Απώλεια βάρους
• Πυρετό
• Αίσθημα μεγάλης κόπωσης.
 

Η διάγνωση του καρκίνου νεφρού

Εκτός από τη βασική φυσική εξέταση, τη γενική ούρων και τις αιματολογικές εξετάσεις, πολλές άλλες τεχνικές μπορούν να θέσουν τη διάγνωση καρκίνου του νεφρού. Μπορεί ο ασθενής να υποβληθεί σε εξέταση με CT, MRI ή υπερηχογράφημα για να απεικονιστεί το εσωτερικό του σώματος και να αναγνωριστεί ο όγκος. Μπορεί να πραγματοποιηθεί βιοψία δια βελόνας υπό ακτινοσκοπική καθοδήγηση για να ληφθούν ιστικά δείγματα και να αναζητηθούν καρκινικά κύτταρα σε αυτά.
Τη στιγμή της διάγνωσης, το 25 με 30% των ασθενών έχουν μεταστάσεις.
Στη βιοψία, λαμβάνεται δείγμα ιστού από τον όγκο ή άλλη ανωμαλία και εξετάζεται από παθολογοανατόμο. Εξετάζοντας το ιστικό δείγμα, οι παθολογοανατόμοι και άλλοι ειδικοί μπορούν επίσης να προσδιορίσουν τον τύπο του καρκίνου και το εάν η ανάπτυξη του καρκίνου είναι πιθανότερα ταχεία ή βραδεία. Αυτή η πληροφορία είναι σημαντική για τον προσδιορισμό του καλύτερου τύπου θεραπείας. Ορισμένες φορές διενεργείται ανοιχτή επέμβαση για τη λήψη δείγματος ιστού για βιοψία. Αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις, μπορούν να ληφθούν δείγματα ιστών χωρίς ανοικτή χειρουργική επέμβαση με τις επεμβατικές ακτινολογικές τεχνικές.
Βιοψία διά βελόνας
 
Η βιοψία διά βελόνας, που επίσης ονομάζεται απεικονιστικά καθοδηγούμενη βιοψία, διενεργείται συνήθως χρησιμοποιώντας κινούμενη ακτινολογική τεχνική (ακτινοσκόπηση) αξονική τομογραφία (CT), υπερηχογράφημα ή μαγνητική τομογραφία (MR) για την καθοδήγηση της τεχνικής. Σε πολλές περιπτώσεις, οι βιοψίες διά βελόνας διενεργούνται με τη βοήθεια εξοπλισμού που δημιουργεί εικόνα μέσω υπολογιστή και επιτρέπει στους ακτινολόγους να απεικονίσουν περιοχή εντός του σώματος από διάφορες γωνίες. Αυτός ο «στερεοτακτικός» εξοπλισμός βοηθά τους ακτινολόγους να προσδιορίσουν την ακριβή εντόπιση του παθολογικού ιστού.
Η βιοψία διά βελόνας αποτελεί τυπικά τεχνική που δεν απαιτεί νοσηλεία με πολύ σπάνιες επιπλοκές. Λιγότερο από το 1% των ασθενών εκδηλώνουν αιμορραγία ή λοίμωξη. Σε περίπου 90% των ασθενών, η βιοψία διά βελόνας παρέχει αρκετό ιστό στον παθολογοανατόμο για τον προσδιορισμό της αιτίας της ανωμαλίας.

Τα πλεονεκτήματα της βιοψίας διά βελόνας περιλαμβάνουν:
• Με απεικονιστική καθοδήγηση, μπορεί να διενεργηθεί βιοψία της ανωμαλίας, ενώ οι σημαντικές παρακείμενες δομές, όπως είναι τα αιμοφόρα αγγεία και τα ζωτικά όργανα μπορούν να απεικονιστούν και να αποφευχθεί ο τραυματισμός τους με τη βελόνα.
• Ο ασθενής δεν υποβάλλεται στο άλγος, στη δημιουργία ουλής και στις επιπλοκές που συσχετίζονται με την ανοικτή χειρουργική επέμβαση.
• Οι χρόνοι ανάρρωσης είναι συνήθως βραχύτεροι και οι ασθενείς μπορούν ταχύτερα να επιστρέψουν στις φυσιολογικές τους δραστηριότητες.





Εικόνα 1: Απεικόνιση με αξονική τομογραφία βελόνας που έχει εισαχθεί στον πνεύμονα για να ληφθεί δείγμα του οργάνου για βιοψία.
                                        

Πιέστε στην εικόνα για μεγέθυνση.

                                 
 
Βιοψία εκπυρήνισης διά βελόνης 

Κατά την τεχνική αυτή, χρησιμοποιείται ειδική βελόνα που επιτρέπει στον ακτινολόγο να λάβει μεγαλύτερο δείγμα για βιοψία. Η τεχνική αυτή παρέχει τα εξής πλεονεκτήματα:

• Είναι λιγότερο επώδυνη και απαιτεί μικρότερο χρόνο ανάρρωσης συγκριτικά με την ανοικτή χειρουργική βιοψία και
• Αποφεύγει τη δημιουργία ουλής και τη δυσμορφία που μπορεί να προκαλέσει η ανοικτή χειρουργική επέμβαση.

Παρόμοια τεχνική που ονομάζεται αναρρόφηση διά λεπτής βελόνας μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη λήψη κυττάρων από όγκο που υπάρχει υποψία ότι παριστά καρκίνο. Επίσης μπορεί να οδηγήσει στη διάγνωση συλλογών που έχουν δημιουργηθεί στο σώμα. Ορισμένες φορές οι συλλογές υγρού ή πύου μπορούν επίσης να παροχετευτούν διαμέσου καθετήρα, όπως γίνεται στην περίπτωση των περιχαρακωμένων επιμολυσμένων συλλογών.

Πολλές τεχνικές της επεμβατικής ακτινολογίας για τη διάγνωση και την αντιμετώπιση του καρκίνου μπορούν να διενεργηθούν με ελάχιστη ή και καθόλου νοσηλεία. Σε πολλές περιπτώσεις οι τεχνικές:
• προσφέρουν νέες επιλογές αντιμετώπισης του καρκίνου.
• προκαλούν λιγότερο άλγος και εξουθένωση στους ασθενείς.
• οδηγούν σε ταχύτερη ανάρρωση.
• παρουσιάζουν λιγότερες παρενέργειες και επιπλοκές.

 
Αντιμετώπιση του καρκίνου του νεφρού

Ως ειδικοί των αγγείων, οι επεμβατικοί ακτινολόγοι είναι μοναδικά εκπαιδευμένοι στη χρήση του αγγειακού συστήματος για την εφαρμογή στοχευμένης θεραπείας μέσω καθετήρων στο σώμα. Κατά την αντιμετώπιση των ασθενών με καρκίνο, οι επεμβατικοί ακτινολόγοι μπορούν να επιτεθούν στα καρκινικά κύτταρα από το εσωτερικό του σώματος χωρίς να χορηγούν φαρμακευτικές ουσίες ή να επηρεάζουν άλλα σημεία του σώματος. Για τον καρκίνο του νεφρού, οι επεμβατικοί ακτινολόγοι χρησιμοποιούν τη θερμοκαυτηρίαση, καθώς και μορφή θεραπείας με λέιζερ, για να θανατώσουν και να καταστρέψουν τα καρκινικά κύτταρα. Παρόλο που οι συσκευές που χρησιμοποιούνται είναι εγκεκριμένες από τον FDA, διενεργείται έρευνα για την εκτίμηση των μακροχρόνιων επιδράσεων των θεραπειών αυτών.

Θεραπείες θερμοκαυτηρίασης

Για τους ανεγχείρητους όγκους, η καυτηρίαση με ραδιοσυχνότητες (RFA) προσφέρει μη χειρουργική, εντοπισμένη θεραπεία που καταστρέφει τα καρκινικά κύτταρα με τη θερμότητα, ενώ διαφυλάσσει τον υγιή νεφρικό ιστό. Λόγω της εντοπισμένης φύσης αυτής της θεραπείας, η RFA δεν παρουσιάζει συστηματικές παρενέργειες. Η καυτηρίαση με ραδιοσυχνότητες μπορεί να διενεργηθεί χωρίς την προσβολή της συνολικής υγείας του ασθενούς και οι περισσότεροι μπορούν να επιστρέψουν στις φυσιολογικές τους δραστηριότητες σε λίγες ημέρες.
Κατά την τεχνική αυτή, οι επεμβατικοί ακτινολόγοι χρησιμοποιούν την απεικόνιση για την καθοδήγηση μικρής βελόνας διά μέσου του δέρματος εντός του όγκου. Από το άκρο της βελόνας, ενέργεια από ραδιοσυχνότητες μεταδίδεται στον ιστό στόχο όπου παράγεται θερμότητα και καταστρέφονται τα καρκινικά κύτταρα. Ο νεκρωμένος καρκινικός ιστός συρρικνώνεται και δημιουργείται με βραδύ ρυθμό εσωτερική ουλή.

 

Πιέστε στην εικόνα για μεγέθυνση.

 

Επιπρόσθετα πλεονεκτήματα της καυτηρίασης με ραδιοσυχνότητες
• Είναι πιο αποτελεσματική, όταν ο καρκίνος του νεφρού έχει μικρό μέγεθος (5cm ή μικρότερος).
• Μπορεί να γίνει υπό ενσυνείδητη καταστολή ή γενική αναισθησία.
• Είναι καλά ανεκτή από τους περισσότερους ασθενείς που μπορούν να επιστρέψουν στη φυσιολογική τους ζωή την επόμενη μέρα και μπορεί να αισθάνονται κόπωση για λίγες μόνο ημέρες.
• Μπορεί να επαναληφθεί, αν είναι απαραίτητο.
• Μπορεί να συνδυαστεί με άλλες θεραπευτικές επιλογές. 
 
Αποτελεσματικότητα
Αν ο όγκος είναι μικρός, η RFA μπορεί να συρρικνώσει και πιθανόν να σκοτώσει τον όγκο. Αν και τα πρώιμα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, είναι απαραίτητη η μακροχρόνια παρακολούθηση για να προσδιοριστεί ο ακριβής ρόλος της RFA στην αντιμετώπιση των μικρών καρκίνων του νεφρού. Οι συνεχιζόμενες μελέτες θα προσδιορίσουν τη μακροχρόνια επιβίωση.

Επειδή αποτελεί τοπική θεραπεία, η οποία δεν προκαλεί βλάβη σε υγιή ιστό, η RFA μπορεί να επαναληφθεί όσο συχνά απαιτείται. Είναι πολύ ασφαλής τεχνική με πολύ χαμηλά ποσοστά επιπλοκών και καθίσταται ολοένα και περισσότερο διαθέσιμη τα τελευταία δύο χρόνια. Ο FDA έχει εγκρίνει την RFA για χρήση σε όγκους μαλακών ιστών, ένας εκ των οποίων είναι το νεφροκυτταρικό καρκίνωμα.


Κίνδυνοι της καυτηρίασης με ραδιοσυχνότητες
Οι κίνδυνοι της RFA είναι παρόμοιοι με της βιοψίας, δηλαδή εντοπισμένη αιμορραγία και άλγος. Η αιμορραγία που απαιτεί αντιμετώπιση είναι σπάνια, εν μέρει επειδή η θερμότητα από την ενέργεια των ραδιοσυχνοτήτων καυτηριάζει τον ιστό και ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο αιμορραγίας. Η θέρμανση του όγκου μπορεί να προκαλέσει θέρμανση των παρακείμενων δομών, η οποία μπορεί να προκαλέσει βλάβη σε υγιή ιστό. Η επιπλοκή αυτή μπορεί να αποφευχθεί με προσεκτική εκτίμηση του μεγέθους και της εντόπισης του όγκου πριν τη διενέργεια της τεχνικής. Οι όγκοι που βρίσκονται κοντά σε δομές, όπως είναι το έντερο, μπορεί να μην είναι υποψήφιοι για αντιμετώπιση με RFA ή μπορεί να απαιτούνται ειδικές τεχνικές (χορήγηση υγρού) για να δημιουργηθεί ασφαλής απόσταση μεταξύ του όγκου και του παρακείμενου εντέρου. 

 

Εικόνα 3: Επεμβατικοί ακτινολόγοι που χρησιμοποιούν το υπερηχογράφημα για να καθοδηγήσουν τη θεραπεία κατευθείαν στη θέση που εντοπίζεται ο όγκος.

Πιέστε στην εικόνα για μεγέθυνση.

Καταστροφή με κρυοπηξία

Η καταστροφή με κρυοπηξία είναι παρόμοια με την RFA όσον αφορά στο ότι η ενέργεια μεταδίδεται κατευθείαν στον όγκο μέσω ενός πομπού που εισάγεται διαμέσου του δέρματος. Αλλά σε αντίθεση με την καταστροφή του όγκου με τη θερμότητα, κατά την κρυοπηξία χρησιμοποιείται υπερβολικά ψυχρό αέριο για την κατάψυξη του όγκου. Αυτή η τεχνική έχει χρησιμοποιηθεί για πολλά χρόνια από τους ουρολόγους στο χειρουργείο, αλλά τα λίγα τελευταία χρόνια οι βελόνες έχουν γίνει αρκετά μικρές, ώστε να χρησιμοποιούνται από επεμβατικούς ακτινολόγους μέσω μιας μικρής τομής στο δέρμα χωρίς την ανάγκη χειρουργικής επέμβασης. Η «σφαίρα από πάγο» που δημιουργείται γύρω από τη βελόνα αυξάνει σε μέγεθος και καταστρέφει τα παγωμένα κύτταρα του όγκου.

Προκαταρκτικές αναφορές έχουν αναφέρει ότι η RFA και η κρυοπηξία είναι το ίδιο αποτελεσματικές στην αντιμετώπιση των μικρών νεφρικών όγκων. Μέχρι σήμερα η επιλογή της θεραπείας εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα της τεχνολογίας και των ειδικών.
 
Αντιμετώπιση του προχωρημένου νεφροκυτταρικού καρκινώματος 
 
Αρτηριακός εμβολισμός 
 
Το προχωρημένο νεφροκυτταρικό καρκίνωμα είναι συχνά αρκετά μεγάλο και διεισδύει σε παρακείμενες δομές και φλέβες. Μπορεί ακόμα να επεκτείνεται μέσω των φλεβών σε μία από τις κοιλότητες της καρδιάς. Κάποιοι ασθενείς με προχωρημένους όγκους μπορεί να μην είναι υποψήφιοι για χειρουργική επέμβαση. Ο εμβολισμός των αρτηριών (αρτηριακός εμβολισμός) συνιστά πολύτιμη θεραπευτική επιλογή για τους ασθενείς αυτούς.

Κατά τη διάρκεια του εμβολισμού, ο επεμβατικός ακτινολόγος εισάγει μικρό σωλήνα (καθετήρα) σε αρτηρία στη βουβωνική περιοχή και τον κατευθύνει στη νεφρική αρτηρία που αιματώνει το νεφρό και τον όγκο. Ο ιατρός χορηγεί μικρά συμπαγή σωματίδια ή ειδικό υγρό στην αρτηρία για να αποφράξει τη ροή του αίματος στο νεφρό. Η απόφραξη αυτή παρεμποδίζει την πρόσληψη οξυγόνου και άλλων απαραίτητων για την ανάπτυξη ουσιών από τον όγκο, οδηγώντας σε συρρίκνωση του όγκου.
 
Εικόνα 4: a:Χημειοθεραπεία b:Καρκίνος c: Εμβολικά σωματίδια d: Καρκίνος

 


Πιέστε στις εικόνες για μεγέθυνση.

 

Σε κάποιους ασθενείς, με τον εμβολισμό των αρτηριών ο όγκος μπορεί να συρρικνωθεί σημαντικά, καθιστώντας τον ασθενή κατάλληλο υποψήφιο για χειρουργική επέμβαση. Σε άλλους, ο εμβολισμός των αρτηριών ελαχιστοποιεί αποτελεσματικά τα συμπτώματα που σχετίζονται με τον όγκο και βελτιώνει την ποιότητα ζωής του ασθενούς.
Ο εμβολισμός των αρτηριών έχει επίσης χρησιμοποιηθεί για να διευκολύνει τη χειρουργική εκτομή μεγάλων όγκων. Ο αποκλεισμός της αιματικής ροής στον όγκο μειώνει τον κίνδυνο αιμορραγίας και ελαχιστοποιεί την ποσότητα του αίματος που πρέπει να μεταγγιστεί στη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης. Ομοίως, ο εμβολισμός μπορεί να διευκολύνει τον καυτηριασμό μεγαλύτερων όγκων. Η μείωση της αιματικής ροής στον όγκο καθιστά τις επεμβάσεις καυτηριασμού (RFA ή κρυοπηξία) ασφαλέστερες και πιο αποτελεσματικές.

Χειρουργική επέμβαση 

Βιολογική θεραπεία και ανοσοθεραπεία 

Η βιολογική θεραπεία αποτελεί συστηματική θεραπεία που χρησιμοποιεί ουσίες που χορηγούνται εντός της αιματικής ροής για να προσεγγίσουν και να προσβάλουν κύτταρα σε όλο το σώμα. Η βιολογική θεραπεία χρησιμοποιεί τη φυσική ικανότητα του σώματος, όπως είναι η χρήση του ανοσοποιητικού συστήματος στην καταπολέμηση του καρκίνου. Δύο πρόσφατες εξελίξεις στην ανοσοθεραπεία έχουν σημειώσει σημαντική βελτίωση στην επιβίωση των ασθενών με ανεγχείρητο καρκίνο του νεφρού.

Χημειοθεραπεία 

Η χημειοθεραπεία αποτελεί συστηματική θεραπεία κατά την οποία χορηγούνται αντικαρκινικά φάρμακα στην αιματική κυκλοφορία και μεταφέρονται σε όλο το σώμα. Τα αντικαρκινικά φάρμακα έχουν δείξει ότι έχουν περιορισμένη αποτελεσματικότητα εναντίον του καρκίνου του νεφρού.

Αντιμετώπιση των επιπλοκών του καρκίνου 

Υπάρχουν επίσης πολυάριθμες τεχνικές της επεμβατικής ακτινολογίας που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση των επιπλοκών του καρκίνου, συμπεριλαμβανομένου του άλγους, της αιμορραγίας, της απόφραξης ζωτικών οργάνων, των θρόμβων αίματος και της λοίμωξης. Αν και οι τεχνικές αυτές δεν θεραπεύουν τον καρκίνο, κάνουν τους ασθενείς να αισθάνονται πιο άνετα, παρατείνουν τη ζωή αντιμετωπίζοντας τις σοβαρές επιπλοκές και βελτιώνουν την ποιότητα ζωής των ασθενών με καρκίνο.

Αντιμετώπιση του άλγους

Ο έλεγχος του άλγους αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα συστατικά της θεραπείας του καρκίνου. Το άλγος δεν προσβάλλει μόνο την ποιότητα ζωής των ασθενών και τη λειτουργική τους ικανότητα, αλλά μπορεί επίσης να μειώνει την ανοχή τους για τις απαραίτητες θεραπείες για τον καρκίνο. Σε πολλούς ασθενείς με καρκίνο, το άλγος είναι το αποτέλεσμα της επέκτασης του καρκίνου στα περιβάλλοντα νεύρα και στους άλλους ιστούς. Για παράδειγμα, οι ασθενείς με καρκίνο του παγκρέατος ή του στομάχου, ορισμένες φορές εκδηλώνουν άλγος από την επέκταση του όγκου σε ένα δίκτυο νεύρων και αιμοφόρων αγγείων στην κοιλία που ονομάζεται κοιλιακό πλέγμα. Για την αντιμετώπιση του άλγους, οι επεμβατικοί ακτινολόγοι εισάγουν καθετήρες ή βελόνες μέσα στην προσβεβλημένη περιοχή και χορηγούν αλκοόλη μαζί με τοπικά αναισθητικά ή άλλους παράγοντες που καταστρέφουν τα νεύρα που προκαλούν το άλγος.

Μια εξαιρετικά επώδυνη επιπλοκή του καρκίνου είναι όταν η νόσος εξαπλώνεται (μεθίσταται) στα οστά. Με μια τεχνική που ονομάζεται εμβολισμός διά μέσου καθετήρα, οι επεμβατικοί ακτινολόγοι χορηγούν μικροσκοπικά σωματίδια, με μέγεθος κόκκων άμμου, διαμέσου καθετήρα και εντός της αρτηρίας που αιματώνει τον όγκο. Τα σωματίδια προκαλούν θρόμβωση που ελαττώνει την αιμάτωση του όγκου, μειώνοντας το άλγος και την πιθανότητα οστικού κατάγματος.

Έλεγχος της αιμορραγίας 

Εάν ο καρκίνος εξαπλωθεί προς τα αιμοφόρα αγγεία, μπορεί να προκαλέσει αιμορραγία. Όπως επισημάνθηκε παραπάνω, η τεχνική που ονομάζεται εμβολισμός διαμέσου καθετήρα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη θρόμβωση των προσβεβλημένων αιμοφόρων αγγείων και τη διακοπή της αιμορραγίας.

Αντιμετώπιση της απόφραξης οργάνων και των λοιμώξεων

Οι μεγάλες καρκινικές μάζες μπορεί να αποφράξουν τη φυσιολογική ροή ούρων ή χολής, προκαλώντας συσσώρευση των υγρών αυτών στο σώμα. Αν δεν αντιμετωπιστούν, οι καταστάσεις αυτές όχι μόνο είναι επώδυνες, αλλά επίσης μπορεί να προκαλέσουν ανεπάρκεια οργάνων ή λοίμωξη. Υπό ακτινοσκοπική καθοδήγηση, μπορούν να εισαχθούν καθετήρες για την παροχέτευση των υγρών που έχουν συσσωρευτεί. Συχνά, εντός του οργάνου εισάγεται απλός καθετήρας ή μια μικρή συσκευή που ονομάζεται ενδοπρόθεση (stent) για την παράκαμψη της απόφραξης και την επίτευξη της παροχέτευσης των υγρών προς το εσωτερικό του σώματος.

 
 

Εικόνα 5: Μικροί, δικτυωτοί κύλινδροι που ονομάζονται ενδοπροθέσεις (stents) χρησιμοποιούνται για τη διάνοιξη των αποφραγμένων οργάνων και την παροχέτευση υγρών, όπως είναι τα ούρα και η χολή.


Αντιμετώπιση των θρόμβων αίματος 
Μια συχνή ανεπιθύμητη ενέργεια του καρκίνου ή της θεραπείας του καρκίνου είναι η δημιουργία αιματικών θρόμβων ή εμβόλων που μπορούν να είναι απειλητικοί για τη ζωή αν μεταφερθούν στον εγκέφαλο, στους πνεύμονες ή στην καρδιά. Υπάρχουν δύο τεχνικές της επεμβατικής ακτινολογίας που μπορούν να μειώσουν τους κινδύνους που δημιουργούνται από τους θρόμβους αίματος.
 
Η ενδαρτηριακή θρομβόλυση
Στην τεχνική αυτή, ο επεμβατικός ακτινολόγος καθοδηγεί καθετήρα μέσω των αιμοφόρων αγγείων στη θέση που εντοπίζεται ο αιματικός θρόμβος. Φάρμακα που διαλύουν τον θρόμβο χορηγούνται διαμέσου του καθετήρα για να διαλύσουν το θρόμβο.
Τοποθέτηση φίλτρου
Η τεχνική αυτή συχνότερα χρησιμοποιείται όταν ανιχνευτεί θρόμβος αίματος στα αιμοφόρα αγγεία του κάτω άκρου (κατάσταση που ονομάζεται εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση). Ο επεμβατικός ακτινολόγος τοποθετεί μικρό φίλτρο στο αιμοφόρο αγγείο που λαμβάνει αίμα από το κατώτερο σώμα (την κάτω κοίλη φλέβα) και το μεταφέρει στην καρδιά. Αν ο θρόμβος αίματος μετακινηθεί κεφαλικά από τη φλέβα του κάτω άκρου, το φίλτρο θα τον παγιδεύσει, πριν αυτός μεταφερθεί στην καρδιά.

Νέες θεραπείες για τον καρκίνο στον ορίζοντα 
Η επεμβατική ακτινολογία παίζει κάποιο ρόλο στην ανάπτυξη νέων τεχνικών που μπορούν να βελτιώσουν τη θεραπεία του καρκίνου στο μέλλον, συμπεριλαμβάνοντας τη χρήση μαγνητικών σωματιδίων για τη μαγνητική έλξη και μεταφορά παραγόντων που καταστρέφουν τον καρκίνο εντός των όγκων και τη χορήγηση γενετικού υλικού, που ονομάζεται γονιδιακή θεραπεία, για την αντιμετώπιση ή την πρόληψη των καρκίνων. Οι τεχνικές αυτές είναι ακόμα πειραματικές, όμως προσφέρουν νέα ελπίδα στον πόλεμο εναντίον του καρκίνου.
 
«Μαγνητική» χημειοθεραπεία

Οι επεμβατικοί ακτινολόγοι ερευνούν στις μέρες μας μια νέα τεχνική κατά την οποία οι μαγνήτες χρησιμοποιούνται για την έλξη των χημειοθεραπευτικών φαρμάκων μέσα στους όγκους. Μικροσκοπικά μαγνητικά σωματίδια προσκολλώνται στα φάρμακα που καταστρέφουν τον καρκίνο και χορηγούνται διαμέσου καθετήρα μέσα στο αιμοφόρο αγγείο, το οποίο αιματώνει τον όγκο. Ένας μαγνήτης σπάνιων γαιών τοποθετείται πάνω από το σώμα του ασθενούς ακριβώς πάνω από τη θέση που εντοπίζεται ο καρκίνος. Ο μαγνήτης καθοδηγεί τα σωματίδια που μεταφέρουν το φάρμακο, εκτός του αιμοφόρου αγγείου έτσι ώστε να μπορούν να ενσφηνωθούν στον όγκο. Παρόλο που η τεχνική αυτή είναι ακόμα πειραματική, οι πρώτες έρευνες είναι ελπιδοφόρες. Οι γιατροί ελπίζουν ότι θα επαυξήσει τις δράσεις της χημειοθεραπείας, ενώ θα αποφεύγονται ορισμένες από τις παρενέργειες των φαρμάκων, όπως είναι η τριχόπτωση και η ναυτία.
 
Γονιδιακή θεραπεία
Τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες κατανόησαν καλύτερα τα γονίδια, τις βασικές βιολογικές μονάδες της κληρονομικότητας και το ρόλο που παίζουν στη νόσο. Αυτή η γνώση έθεσε τις βάσεις ώστε η ιατρική επιστήμη να μπορέσει να τροποποιήσει το γενετικό υλικό των ασθενών για την αντιμετώπιση ή την πρόληψη του καρκίνου. Παρόλο που η επιστήμη της γονιδιακής θεραπείας είναι ακόμα σε πρώιμα, πειραματικά στάδια, οι ερευνητές ελπίζουν ότι στο μέλλον αυτή η θεραπεία θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να:

• Τροποποιήσει τα κύτταρα του φυσικού ανοσολογικού συστήματος του ασθενούς με γονίδια που καταπολεμούν τον καρκίνο και να τα επιστρέψει στο σώμα, όπου θα μπορούν να επιτίθενται στον καρκίνο με μεγαλύτερη ισχύ.
• Απομακρύνει τα καρκινικά κύτταρα από το σώμα και να τα τροποποιεί γενετικά, έτσι ώστε το ανοσολογικό σύστημα του ασθενούς να δημιουργήσει ισχυρή άμυνα εναντίον τους. Στην τεχνική αυτή, τα τροποποιημένα καρκινικά κύτταρα θα δράσουν όπως το εμβόλιο εναντίον του καρκίνου.
• Αντικαταστήσει ένα γονίδιο που εμφανίζει σφάλμα και είναι υπεύθυνο για την ανάπτυξη του καρκίνου με το φυσιολογικό γονίδιο.
• Χορηγήσει μέσω έγχυσης γονίδια σε έναν όγκο, τα οποία θα τον καταστήσουν περισσότερο ευάλωτο στη χημειοθεραπεία ή σε άλλους παράγοντες που αντιμετωπίζουν τον καρκίνο.
• Καταστήσει τον μυελό των οστών και τα υπόλοιπα όργανα ανθεκτικά στη χημειοθεραπεία, ώστε τα φάρμακα να καταστρέφουν τους όγκους χωρίς να καταστρέφουν τους υγιείς ιστούς.

Μια από τις προκλήσεις της γονιδιακής θεραπείας είναι η ανεύρεση ασφαλούς και αποτελεσματικού τρόπου για τη χορήγηση γονιδίων ή γενετικά τροποποιημένων κυττάρων στη θέση του όγκου. Οι επεμβατικοί ακτινολόγοι, με τις ειδικές τους δεξιότητες στη χρήση της ακτινοβολίας και των υπολοίπων απεικονιστικών τεχνικών για την καθοδήγηση καθετήρων και άλλων εργαλείων διαμέσου του σώματος, αναμένεται να παίξουν σημαντικό ρόλο στη νέα αυτή τεχνολογία.

 

Βιβλιογραφία

1. American Foundation for Urologic Disease.
2. National Kidney Cancer Association. www.curekidneycancer.org  
3. Kidney Cancer Association. www.kcuk.org/Links  
4. Hwang JJ, Walther MM, Pautler SE, et al. Radio frequency ablation of small renal tumors: intermediate results. J Urol 2004;171:1814-8.
5. Su LM, Jarrett TW, Chan DY, Kavoussi LR, Solomon SB. Percutaneous computed tomography-guided radiofrequency ablation of renal masses in high surgical risk patients: preliminary results. Urology 2003; 61(suppl 1):26-33.
6. Gervais DA, McGovern FJ, Arellano RS, McDougal WS, Mueller PR. Renal cell carcinoma: clinical experience and technical success with radiofrequency ablation of 42 tumors. Radiology 2003; 226:417-424.
7. Shingleton WB, Sewell PE Jr. Cryoablation of renal tumors in patients with solitary kidneys. BJU International 2003; 92:237-239.

Έχουν ληφθεί μερικώς από www.sirweb.org  
edited by Prof. A. Hatzidakis
Μάιος 2005